108 उपनिषद (श्रुति धर्मग्रन्थ )
Upanishad - what is its importance in Hinduism
उपनिषद (श्रुति धर्मग्रन्थ ) क्या है और हिंदू धर्म में इसका क्या महत्व है?
उपनिषदों की संख्या लगभग 108 है जिनमें से प्रायः 13 उपनिषदों को मुख्य उपनिषद् कहा जाता है। मुख्य उपनिषद, वे उपनिषद हैं जो प्राचीनतम हैं और जिनका पठन-पाठन अधिक हुआ है। माण्डूक्योपनिषद सबसे छोटा है (१२ श्लोक) और बृहदारण्यक सबसे बड़ा।
मुख्य उपनिषद्
(1) Ishavasyo Upanishad ईशावास्योपनिषद्
(2) Kenopanishad केनोपनिषद्
(3) Kathopanishad कठोपनिषद्
(4) Prasnopanishad प्रश्नोपनिषद्
(5) Mundakopanishad मुण्डकोपनिषद्
(6) Mandukyopanishad माण्डूक्योपनिषद्
(7) Taittiriya Upanishad तैत्तरीयोपनिषद्
(8) Aitareya Upanishad ऐतरेयोपनिषद्
(9) Chandogyopanishad छान्दोग्योपनिषद्
(10) Brihadaranyakopanishad बृहदारण्यकोपनिषद्
(11) Shvetasvatara Upanishad श्वेताश्वतरोपनिषद्
(12) Kaushitaki Upanishad कौशितकी उपनिषद्
(13) Maitrayani Upanishad मैत्रायणी उपनिषद्
List of 108 Upnisad
The 10 Upanisads belonging to the Rigveda are the following-
1 Aitareya
2 Aksamala
3 Atmabodha
4 Bah vracha
5 Kaushitaki
6 Mudgala
7 Nadabindu
8 Nirvana
9 Saubhagyalakshmi
10 Tripura
Annapurṅa Atharvasikha Atharvasira Atma Bhasmajabala Bhavanā Brahajjabala Dattātreya Devi Ganapati Garuda Gopalatapini Hayagriva Kṛṣṇa Mahavakhya Mundaka Māndukya Nrsimhatapini Nārada Parivrajaka Parabrahma Paramahaṅsaparivrajaka Pasupatabrahma Prasna Ramarahasya Ramatapini Sarabha Sitā Surya Tribadvibhutimahanarayana Tripuratapini Śandilya
***********
